Okiyaale Blog

  Madasha Minbar oo looga bartay soo qabanqaabidda doodaha dadweynaha ayaa shaley oo taariikhdu ahayd 10 December 2024 soo agaasintay kulan doodwadaag eh oo lugu wareysanayo safiirka Mareykan Richard Riley . Iima aheyn markii iigu horreysay ee aan ka qeybgalo kulamada Minbar, waxaan hore uga qeybgaley kulamo badan oo ay u soo qabanqaabisay siyaasiin Soomaaliyeed iyo kuwa masuuliyiin ajnabi eh ba. Kulanka kan ee safiirka Mareykanka waxaa lugu qabtay gudaha xerada Xalane, halka ay degaan safaaradaha iyo shisheeyaha Soomaaliya ka shaqeeya. Gaar ahaan wuxuu kulanka ka dhacay RA Hotel, wuxuuna ahaa kulan agaasimkiisu aad u heer sarreeyay oo si quruxbadanna loo nidaamiyay fadhiga, hase ahaatee lama dhowrin waqtigii lagu balansanaa in la bilaabo (10:00 AM) ku dhawaadna saacad ayuu dib udhacay kulanku. Waxaana cinwaan looga dhigay kulanka [ understanding Somalia-US relations: the way forward ]; wuxuuna kulanka ku bilowday furfurasho kooban uu sameeyay agaasimaha madasha Minbar, ka dibna wa...

  Waddooyinka waa halbowlaha nolosha casriga eh, waxeyna door weyn ka qaataan horumarka dhaqaalaha ee bulshooyinka, waana mid ka mid halbeegyada lugu cabbiro horumarka dhaqaale uu dali leeyahay. Ayaandarro dalkeena Soomaaliya oo muddo dheer ku jiray colaado sokeeye ayaa gabi ahaanba lumiyay kaabayaashii dhaqaalah oo ugu horreeyaan waddooyinka. Hase ahaatee dowladda federaalka iyo maamulka gobalka Banaadir waxey si joogta eh uga qaadaan bulshada caasimadda canshuuro kala duwan, ha ugu horreeyaan canshuurta gaadiidka noocyadiisa kala duwan xamuul, bas, bajaaj iyo baabuurta raaxadaba. Balse waxaa la moodaa adeegyadii gaadiidleydu filayeen ama bulshada reer muqdisho si guud in aysan wada helin, uguna horreyso waddooyin nidaamsan oo nadiif eh. Sikastaba ha ahaatee, sanaddadii ugu danbeeyay waxaa lacag siyaab kala duwan dowladda ku soo galey, qaarkood yihiin deeqo dibadda ka yimi, kuwana yihiin canshuurtii oo lugu kabey lacago kale oo bulshada laga uruuriyay, dib loogu dhisay tobanee...

Ibraahin Yuusuf Hawd waa halabuure magacweyn qoreyna ruwaayadda aanadii Nageeye, tiro sheekooyin gaagaaban iyo qormooyin tiro beel eh, waxaana lagu tiriyaa hormuudka sheeko-faneedda Soomaaliga, labeeya Maxamed Daahir Afrax oo eh aabaha sheeka-faneedka Soomaaliga, qoreyna riwaayadda ugu caansan Soomaalida ‘Maanafaay’ iyo sheekooyin kale, sidoo kalana katagay tiro dhigaallo falanqeynaya suugaanta Soomaalida. Hase ahaatee, Hawd wuxuu dheeryahay Afrax iyo suugaanyahanno badan baraarujinta dhalinyarta dhanka maanfurnaanta iyo la dagaalidda quraafaadka iyo aragtiyaha xagjirka, isagoo u soomarinaya dhanka mareegyada iyo baraha-bulshada, wuxuuna tusaale (role-model) u noqday dhalinyaro badan oo xiiseeya akhriska. Sanadaan danbe, ka dib doorashadii Muuse biixi 2017, Hawd wuxuu la soo baxay dhaqan lid ku eh qiyamkii uu ku hababin jiray dhalinyarta, wuxuuna u xuubsiibtay dhaqan geeljire oo sinaba u la jaanqaadi karin nolosha magaalowga, isbadalkaasi waxaa la fajacay indheergarad badan oo jaal l...

  Sooyaalka codbixinta waa mid fog, oo la bilowdey ilbaxnimooyinkii bini’aadanka kuwoodii ugu horreeyay, waxey taariikhyahannadu sheegaan in bulshooyin hore adeegsan jireen hababka bilowge eh sida gacantaagga iyo hadalka markey u baahdaan kala xulashada go’aamo lagu kala aragti duwanyahay. Hase ahaatee waxaa laga diiwaangaliyey ilbaxnimadii Giriigga nidaamkii ugu horreeyay ee codbixin oo ka qeybqaateen dad aad u badan, la adeegsadeyna wax ka baxsan gacantaagga iyo hadalka. Giriiggii hore oo lagu tiriyo bulshadii ugu horreysey ee dimuqraadi noqota, waxey ku codeyn jireen gabal dhooba eh oo lagu dul qorey musharraxa ay u codeynayaan, laakin doorashadoodu waxey u ekeyd xilkaqaadista baarlamaanada casrigaan xilka uga xayuubiyaan masuuliyiinta; bulshadii Giriiggu ma dooran jirin masuuliyiinta ee waxey u codeyn jireen masuuliyiinta iney xilka sii joogaan iyo in kale, masuulkii helaana 6,000 cod iyo wixii ka badan oo xil-ka-qaadis eh, wuxuu waayijirey xilka, waxaana loogu darijirey musa...

  Laga soo bilaabo dhamaadkii qarnigii 19aad xilligii gumeystayaashii reer yurub soo gaareen Geeska Afrika ilaa maanta 2024 waxey dowladda Itoobiya ku howlanayd walinga ku howlatnahay inay dhul hor leh Soomaalida ka qaadato; kumana joogsan qaaadashadii Herer, si la mid eh kuma hakan qaadashadii gobolka baaxadda leh ee Soomaali-galbeed, maantana waxey sahmisatay badda iyo dhulka gobollada waqooyi. Colaadda Itoobiyaanka u hayaan Soomaalida waa mid shaacsane ah, kuna koobneyn qowmiyad Oromada ee hadda talada haysa ee Soomaalidana dariska la’eh; tiro hoggaamiyaal oo soomarey talada Itoobiya oo ka soo kala jeedda qowmiyadaha Amharada, Tigreegga iyo Oramada (Minilik, Heyla Salaase, Mela Sanaawi iyo Abey Axmed) ayaa si isku mid eh ugu halaaqay in Soomaalidu u qalmin dhulka baaxadda leh iyo badda ay haystaan. In badanna waxey Soomaaliya ugu yeereen dhaxal Talyaani oo ula jeedaan dowlad gumeystihii Talyaaniaga abuuray oo hore jiritaan u lahayn! Waa iyaga iyo Allahoodee, Soomaalidii hor...

Qormadaan koobani waxaan ku soo bandhigeynaa sooyaalka ruux burburiyey sumcaddiisii wanaagsaneyd, tacabkiisiina ka dhigey hal bacaad lagu lisey, kalgacalkii loo hayayna u rogey naceyb iyo sumcadbeel, ruuxa aan ka hadleyno waa Ulysses Grant oo noqdey madaxweynihii 18aad ee Mareykanka, xilkana soo hayay muddo siddeed sano eh, sanaddadii 1869 – 1877. Grant wuxuu door mug leh ka qaatay soo afjaridda dagaalkii sokeeye ee Mareykanka oo ahaa dagaal ba’an oo aad loogu halligmay, ku dhinteen dad kor u dhaafaya 600,000 qof; wuxuuna guulo waa weyn u soo hoyey dowladda dhexe ee Mareykanka oo u dagaalmeysay qaddiyadd akhlaaqi eh (adddonsiga in la joojiyo), taas oo dhaxalsiisey howlwadeenadii iyo saraakiishii dagaalka sida Grant inay helaan taageero baaxad leh. Haddaan dib u jaleecno sooyaalka dagaalkii Sokeeye ee Mareykanka (1861 - 1865) halka uu Ulysses Grant ka soo dhexbexay, magaca iyo taageeradana ka kasbadey. Dagaalka sokeeye ee Mareykanku wuxuu bilowdey ka dib markey soo ifbaxeen olole ...